Οι φυσικές καταστροφές μετατρέπονται σταδιακά από έναν έκτακτο ασφαλιστικό κίνδυνο σε μόνιμη παράμετρο οικονομικού και κοινωνικού σχεδιασμού στην Ευρώπη. Και η EIOPA δείχνει πλέον αρκετά καθαρά προς ποια κατεύθυνση θεωρεί ότι πρέπει να κινηθούν ασφαλιστικές επιχειρήσεις, εποπτικές αρχές και κυβερνήσεις: καλύτερη αποτύπωση του κινδύνου, περισσότερη πρόληψη, σαφέστερη ασφαλιστική κάλυψη και στενότερη συνεργασία μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.
Η κατεύθυνση αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα αναδιαμορφώνει το πλαίσιο κρατικής αρωγής και ιδιωτικής ασφάλισης έναντι φυσικών καταστροφών και η σχετική νομοθετική συζήτηση βρίσκεται ήδη στη Βουλή.
Στην Ετήσια Έκθεση 2025, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων αφιερώνει σημαντικό μέρος της δραστηριότητάς της στο λεγόμενο insurance protection gap, δηλαδή στη διαφορά ανάμεσα στις συνολικές οικονομικές ζημιές που προκαλούν οι φυσικές καταστροφές και στο τμήμα αυτών που είναι ασφαλισμένο.
Νέα δεδομένα για πλημμύρα, σεισμό, χαλάζι και ανεμοθύελλα
Μία από τις σημαντικότερες κινήσεις της EIOPA αφορά την επανεξέταση του κινδύνου φυσικών καταστροφών στο πλαίσιο του Solvency II.
Η Αρχή προχώρησε σε επαναξιολόγηση της τυποποιημένης φόρμουλας για τους φυσικούς καταστροφικούς κινδύνους και πρότεινε προσαρμογές στη βαθμονόμηση για πλημμύρες, χαλάζι, σεισμούς και ανεμοθύελλες, ώστε οι κεφαλαιακές απαιτήσεις των ασφαλιστικών επιχειρήσεων να λαμβάνουν καλύτερα υπόψη τα νεότερα κλιματικά δεδομένα και τις σύγχρονες μεθόδους μοντελοποίησης.
Η παρέμβαση έχει μεγαλύτερη σημασία από μια καθαρά εποπτική αλλαγή. Στην πράξη αναγνωρίζει ότι τα ιστορικά δεδομένα δεν αρκούν πλέον από μόνα τους για την εκτίμηση ενός κινδύνου που μεταβάλλεται.
Η EIOPA ζητά παράλληλα από τις ασφαλιστικές να ενσωματώνουν περισσότερο τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στον στρατηγικό σχεδιασμό τους και στην αξιολόγηση της φερεγγυότητάς τους, μεταξύ άλλων μέσω κλιματικών σεναρίων στο ORSA – Own Risk and Solvency Assessment. Σύμφωνα με την έκθεση, ήδη παρατηρείται σημαντική πρόοδος στην ενσωμάτωση τόσο των φυσικών κινδύνων όσο και των κινδύνων μετάβασης στα ευρωπαϊκά μοντέλα risk management.
Δεν αρκεί να υπάρχει ασφάλιση – πρέπει να είναι σαφές τι καλύπτει
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι και μια δεύτερη διάσταση της στρατηγικής της EIOPA: η κατανόηση της ασφαλιστικής κάλυψης από τον ίδιο τον ασφαλισμένο.
Η μελέτη της Αρχής Natural Catastrophes: Is Your Home Covered?, η οποία εξέτασε έγγραφα πληροφοριών ασφαλιστικών προϊόντων και όρους συμβολαίων σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες, κατέγραψε την ανάγκη για πιο σαφή και φιλική προς τον καταναλωτή ενημέρωση.
Το πρόβλημα είναι ουσιαστικό: ένας καταναλωτής μπορεί να πιστεύει ότι η περιουσία του είναι ασφαλισμένη έναντι φυσικών καταστροφών, χωρίς να αντιλαμβάνεται πλήρως αν στο συμβόλαιό του περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, πλημμύρα, πυρκαγιά, κατολίσθηση ή άλλοι συγκεκριμένοι κίνδυνοι.
Για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση το σημείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Όσο αυξάνεται η διείσδυση της ασφάλισης φυσικών καταστροφών, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για σωστή αποτύπωση του κινδύνου, επαρκή ασφαλιζόμενα κεφάλαια και ξεκάθαρη ενημέρωση για καλύψεις, απαλλαγές και εξαιρέσεις.
Από την αποζημίωση στην πρόληψη
Η EIOPA επιχειρεί παράλληλα να μεταφέρει το επίκεντρο πριν από την καταστροφή.
Στο πλαίσιο αυτό αναπτύσσει το PROTECT, ένα εργαλείο ενημέρωσης για τους κινδύνους φυσικών καταστροφών και τα μέτρα πρόληψης. Η λογική είναι ο πολίτης να μπορεί να κατανοεί καλύτερα το επίπεδο έκθεσης της περιουσίας του σε φυσικούς κινδύνους και ταυτόχρονα να ενημερώνεται για μέτρα που μπορούν να περιορίσουν τις πιθανές ζημιές.
Η φιλοσοφία πίσω από την πρωτοβουλία είναι σαφής: η ασφαλιστική κάλυψη δεν μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα από την πρόληψη και την ανθεκτικότητα.
Για μια χώρα όπως η Ελλάδα, με ταυτόχρονη έκθεση σε σεισμό, δασικές πυρκαγιές και πλημμυρικά φαινόμενα, η προσέγγιση αυτή αποκτά ξεχωριστή βαρύτητα.
Η Ελλάδα έχει ήδη αρχίσει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση
Το ελληνικό πλαίσιο έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία χρόνια.
Σήμερα, επιχειρήσεις με ετήσια ακαθάριστα έσοδα άνω των 500.000 ευρώ υπάγονται σε υποχρεωτική ασφάλιση έναντι δασικής πυρκαγιάς, πλημμύρας και σεισμού. Η ελάχιστη κάλυψη αφορά υλικές ζημιές σε ιδιόκτητες κτιριακές εγκαταστάσεις και λοιπά περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης και αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 70% της αξίας του σχετικού ενεργητικού.
Το επόμενο βήμα βρίσκεται ήδη υπό νομοθετική επεξεργασία.
Στο νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που κατατέθηκε στις 24 Αυγούστου 2026 και βρίσκεται στη διαδικασία επεξεργασίας στις κοινοβουλευτικές επιτροπές, προβλέπεται περαιτέρω σύνδεση της υποχρεωτικής ιδιωτικής ασφάλισης με το σύστημα κρατικής αρωγής.
Ειδικότερα, η σχετική διάταξη προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις που υπάγονται στην υποχρέωση ασφάλισης εξαιρούνται από επιχορηγήσεις κρατικής αρωγής για τις συγκεκριμένες υλικές ζημιές από τους καλυπτόμενους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένης της στεγαστικής συνδρομής.
Η εξέλιξη αυτή μεταβάλλει σταδιακά τη σχέση κράτους, επιχείρησης και ασφαλιστικής αγοράς.
Το μοντέλο δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που προκρίνει η EIOPA
Η EIOPA δεν αντιμετωπίζει, πάντως, την ιδιωτική ασφάλιση ως μηχανισμό που μπορεί από μόνος του να απορροφήσει το αυξανόμενο κόστος των καταστροφών.
Μαζί με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει αναπτύξει προτάσεις για σχήματα συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με στόχο τη μείωση του κενού προστασίας και την αντιμετώπιση πολύ μεγάλων καταστροφικών γεγονότων.
Η λογική είναι ότι όσο αυξάνεται η ένταση και η συχνότητα ορισμένων φυσικών κινδύνων, τόσο δυσκολότερο γίνεται να μεταφερθεί ολόκληρο το βάρος είτε στον κρατικό προϋπολογισμό είτε αποκλειστικά στις ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές αγορές.
Εδώ βρίσκεται ίσως και η μεγαλύτερη συζήτηση που ανοίγει για τα επόμενα χρόνια στην Ελλάδα: όχι απλώς ποιοι πρέπει να ασφαλίζονται, αλλά πώς θα δημιουργηθεί ένα συνολικό σύστημα στο οποίο ιδιωτική ασφάλιση, αντασφάλιση, πρόληψη, δημόσιες υποδομές και κρατική παρέμβαση θα λειτουργούν συμπληρωματικά.
Η μετάβαση αυτή δημιουργεί ταυτόχρονα νέα δεδομένα για την ασφαλιστική αγορά. Η ποιότητα των δεδομένων, τα εργαλεία catastrophe modelling, η σωστή αποτίμηση της περιουσίας, η διαθεσιμότητα αντασφαλιστικής χωρητικότητας και η πρόληψη θα αποκτούν συνεχώς μεγαλύτερο βάρος στην τιμολόγηση και στην ανάληψη κινδύνων.
Το μήνυμα της EIOPA, τελικά, δεν περιορίζεται στην αύξηση της ασφαλιστικής διείσδυσης. Η νέα λογική είναι να μετακινηθεί η Ευρώπη από το μοντέλο «καταστροφή – αποζημίωση – κρατική βοήθεια» σε ένα μοντέλο πρόληψης, ασφαλιστικής προστασίας και οργανωμένης κατανομής του κινδύνου πριν αυτός εκδηλωθεί.
Και στην Ελλάδα, όπου το θεσμικό πλαίσιο βρίσκεται ήδη σε φάση σημαντικών αλλαγών, αυτή η ευρωπαϊκή κατεύθυνση έχει πλέον πάψει να αποτελεί θεωρητική συζήτηση.
Αναδημοσιεύεται με την άδεια του insuranceforum.gr
