Ένα ιδιαίτερο φαινόμενο που συνδέει την κυκλοφορία αυτοκινήτων, τη φορολογία και –κυρίως– την υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης έχει αρχίσει να απασχολεί έντονα ευρωπαϊκές αρχές και ασφαλιστικούς μηχανισμούς.
Πρόκειται για αυτοκίνητα που χρησιμοποιούνται μόνιμα σε μία χώρα, κυρίως στην Ιταλία, αλλά εμφανίζονται ως ταξινομημένα στην Πολωνία. Πίσω από την πρακτική βρίσκεται, σε αρκετές περιπτώσεις, η προσπάθεια περιορισμού του κόστους κατοχής ενός οχήματος και ιδιαίτερα των σημαντικά υψηλότερων ασφαλίστρων που ισχύουν σε ορισμένες ευρωπαϊκές περιοχές.
Το ζήτημα, ωστόσο, απέκτησε πολύ μεγαλύτερη διάσταση όταν άρχισαν να καταγράφονται τροχαία ατυχήματα στα οποία οχήματα με πολωνικές πινακίδες δεν διέθεταν ενεργή ασφαλιστική κάλυψη.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται πρόσφατο ρεπορτάζ του Euronews, το 2025 καταγράφηκαν στην Ιταλία 5.364 τροχαία περιστατικά με οχήματα πολωνικής ταξινόμησης, ενώ σε 2.263 περιπτώσεις δεν υπήρχε έγκυρη κάλυψη αστικής ευθύνης. Παράλληλα, ο αριθμός των σχετικών ζημιών από αυτοκίνητα ταξινομημένα στην Πολωνία και χρησιμοποιούμενα στο εξωτερικό φέρεται να έχει αυξηθεί περίπου 17 φορές μεταξύ 2021 και 2025.
Γιατί οι οδηγοί στρέφονται στην Πολωνία
Το οικονομικό κίνητρο μπορεί να είναι σημαντικό.
Σε περιοχές της Ιταλίας η υποχρεωτική ασφάλιση αυτοκινήτου μπορεί, ανάλογα με το προφίλ του οδηγού και την περιοχή, να ξεπεράσει ακόμη και τα 2.000 ευρώ ετησίως. Στο κόστος προστίθενται οι φόροι κατοχής, αλλά και επιπλέον επιβαρύνσεις για οχήματα μεγάλης ισχύος.
Έτσι αναπτύχθηκε ένα μοντέλο κατά το οποίο το όχημα μεταβιβάζεται ή εμφανίζεται ότι ανήκει σε φυσικό ή νομικό πρόσωπο στην Πολωνία, αποκτά πολωνική ταξινόμηση και στη συνέχεια παραχωρείται προς χρήση στον πραγματικό οδηγό μέσω μίσθωσης ή άλλης συμβατικής σχέσης.
Το γεγονός ότι ένα αυτοκίνητο φέρει όμως πινακίδες άλλου κράτους-μέλους δεν σημαίνει αυτομάτως ότι είναι νόμιμα ασφαλισμένο και καλυμμένο για κάθε περίπτωση.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι για την ασφαλιστική αγορά.
Όταν το «φθηνό ασφάλιστρο» μετατρέπεται σε απαίτηση εκατομμυρίων
Χαρακτηριστική είναι περίπτωση που δημοσιοποιήθηκε στην Ιταλία και αφορά ένα παλαιό Fiat Panda με πολωνικές πινακίδες, το οποίο ενεπλάκη σε θανατηφόρο τροχαίο χωρίς να διαθέτει ενεργή ασφαλιστική κάλυψη.
Η συνολική απαίτηση που προέκυψε από το δυστύχημα έφθασε περίπου τα 1,3 εκατ. ευρώ. Το ποσό χρειάστηκε να καλυφθεί μέσω του σχετικού μηχανισμού αποζημίωσης, ο οποίος στη συνέχεια έχει τη δυνατότητα να στραφεί κατά των υπευθύνων για την ανάκτηση των χρημάτων.
Η συγκεκριμένη υπόθεση αναδεικνύει κάτι που συχνά παραβλέπεται όταν η συζήτηση επικεντρώνεται αποκλειστικά στο ύψος του ασφαλίστρου.
Στην ασφάλιση αυτοκινήτου, το πραγματικό οικονομικό μέγεθος του κινδύνου δεν είναι η αξία του ίδιου του οχήματος, αλλά η αστική ευθύνη που μπορεί να προκύψει από ένα σοβαρό τροχαίο.
Ένα αυτοκίνητο αξίας λίγων χιλιάδων ευρώ μπορεί να προκαλέσει σωματικές βλάβες, θάνατο ή πολλαπλές υλικές ζημιές που μετατρέπονται σε απαιτήσεις εκατοντάδων χιλιάδων ή ακόμη και εκατομμυρίων ευρώ.
Γι’ αυτό και η υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης αποτελεί βασικό πυλώνα προστασίας όχι μόνο του οδηγού, αλλά πρωτίστως των τρίτων που μπορεί να ζημιωθούν.
Το πρόβλημα μεταφέρεται στα συστήματα αποζημιώσεων
Υπάρχει όμως και μία δεύτερη διάσταση.
Σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση όπου εκατομμύρια αυτοκίνητα κινούνται διασυνοριακά, ένα ατύχημα με ανασφάλιστο ή προβληματικά ασφαλισμένο όχημα δεν παραμένει απαραίτητα υπόθεση της χώρας στην οποία συνέβη.
Ενεργοποιούνται μηχανισμοί μεταξύ των αρμόδιων οργανισμών και των εθνικών συστημάτων αποζημίωσης, ώστε ο παθών να μπορεί να αποζημιωθεί. Στη συνέχεια, όμως, ξεκινά η διαδικασία αναζήτησης του πραγματικά υπεύθυνου μέρους και της ανάκτησης των ποσών που καταβλήθηκαν.
Όταν μάλιστα η ταξινόμηση, η ιδιοκτησία, ο πραγματικός χρήστης και η ασφαλιστική κάλυψη βρίσκονται σε διαφορετικές χώρες, η διαδικασία γίνεται ακόμη πιο σύνθετη.
Το φαινόμενο των πολωνικών πινακίδων αποτελεί επομένως χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο σημαντική είναι η ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ κρατών, ασφαλιστικών φορέων και αρχών.
Μπορεί να εφαρμοστεί το ίδιο «μοντέλο» στην Ελλάδα;
Οι προϋποθέσεις στην Ελλάδα είναι αυστηρές και η κατοχή μιας ευρωπαϊκής πινακίδας δεν δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα μόνιμης κυκλοφορίας του οχήματος στη χώρα.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, ως συνήθης κατοικία θεωρείται ο τόπος στον οποίο ένα πρόσωπο διαμένει τουλάχιστον 185 ημέρες τον χρόνο, βάσει των προσωπικών και επαγγελματικών δεσμών του.
Πρόσωπο που έχει τη συνήθη κατοικία του στο εξωτερικό και επισκέπτεται προσωρινά την Ελλάδα μπορεί να χρησιμοποιήσει όχημα με ξένες πινακίδες, στο πλαίσιο του καθεστώτος προσωρινής εισαγωγής, για χρονικό διάστημα έως έξι μήνες, συνεχείς ή όχι, ανά δωδεκάμηνο.
Υπάρχουν βεβαίως ειδικές προβλέψεις και εξαιρέσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες προσώπων και επαγγελματικές περιπτώσεις. Αυτό όμως διαφέρει ουσιωδώς από το να μεταφερθεί τυπικά ένα αυτοκίνητο σε εταιρεία άλλου κράτους αποκλειστικά προκειμένου ο κάτοικος Ελλάδας να το χρησιμοποιεί μόνιμα στη χώρα αποφεύγοντας τις εγχώριες υποχρεώσεις.
Το ασφαλιστικό δίδαγμα πίσω από τις πινακίδες
Το θέμα των πολωνικών πινακίδων παρουσιάζεται εύκολα ως ένα ακόμη ευρωπαϊκό «παραθυράκι» για χαμηλότερους φόρους και φθηνότερη ασφάλιση.
Από ασφαλιστική σκοπιά, όμως, το σημαντικότερο ζήτημα είναι διαφορετικό.
Η χαμηλή τιμή ενός ασφαλιστηρίου έχει αξία μόνο όταν πίσω της υπάρχει πραγματική και έγκυρη ασφαλιστική κάλυψη.
Όταν η κυριότητα του οχήματος, η χώρα ταξινόμησης, ο πραγματικός τόπος χρήσης και η ασφαλιστική σύμβαση αρχίζουν να αποσυνδέονται μεταξύ τους, δημιουργούνται κενά που μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα επικίνδυνα τη στιγμή της ζημιάς.
Και όπως αποδεικνύει η περίπτωση της Ιταλίας, ένα «κόλπο» που μπορεί αρχικά να εξοικονομεί μερικές εκατοντάδες ή χιλιάδες ευρώ τον χρόνο μπορεί, μετά από ένα σοβαρό τροχαίο, να οδηγήσει σε οικονομικές απαιτήσεις εκατομμυρίων ευρώ.
Πηγές: NewsAuto, Euronews και Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
Αναδημοσιεύεται με την άδεια του insuranceforum.gr
